Landinformatie Zambia

In Zambia ondersteunt World Servants sinds 1999 diverse gemeenschappen in het Mkushi district. Het gaat hierbij om onderwijs- en gezondheidszorgprojecten zoals de bouw van scholen en klinieken. Daarnaast bouwen we ook woningen voor de bijbehorende lokale stafmedewerkers. Zo kunnen zij gemakkelijker hun beroep uitoefenen. Anders moeten ze vaak kilometers reizen op de slecht begaanbare wegen.

Kerngegevens:

Klimaat en landschap:
Het Zambiaanse landschap heeft een gemiddelde hoogte van ca. 1100 meter boven het zeepeil. In het oosten en het noorden wordt het landschap geleidelijk aan wat hoger en langs de grens met Malawi komt de hoogte regelmatig boven de 1500 meter uit. Het hoogste punt van Zambia is te vinden in de Mafinga Hills (2301 meter), op de grens met Malawi. Het laagste punt is het punt waar de Zambezi en de Luangwa samenkomen. Dit punt ligt 329 meter hoog.
Twee van de grootste rivieren van Afrika, de Zambezi en de Congorivier, ontspringen in Zambia. Het grootste deel van de bodem van Zambia bestaat uit een combinatie van zand en leem; West-Zambia is overdekt met een dikke laag uit de Kalahariwoestijn afkomstig zand. In deze streken is dan ook nauwelijks landbouw mogelijk. In het noordoosten en in de Central, Southern en Eastern Province regent het veel meer en daar vinden we kleigrond.
Omdat Zambia vrij hoog ligt, zijn de gemiddelde temperaturen lager dan die in veel andere landen van tropisch Afrika. Zambia heeft dan ook een gematigd klimaat met kenmerken van een savanneklimaat. Alleen de dalen zijn het gehele jaar heet en vochtig met gemiddeld 25 graden. In de rest van Zambia bedraagt de gemiddelde jaartemperatuur ca. 22°C. Over het algemeen is juli de koelste en oktober de warmste maand. Dan begint in het noorden de regentijd. In het zuiden is het overdag erg warm en ’s nachts ligt de temperatuur rond het vriespunt.

Flora en Fauna
De plantengroei in het grootste deel van het land bestaat uit savanne. Dit is grasland met veel verschillende soorten planten, kleine bomen, cactussen en klimplanten. Zambia kent een aantal verschillende soorten savanne waardoor er een nog grotere verscheidenheid aan planten betstaat. Naast deze savanne zijn er ook een groot aantal grote moerasgebieden in Zambia te vinden.
In het savannegebied leven veel grote planteneters zoals de Afrikaanse olifant, neushoorn, zebra, wrattenzwijn, buffel, en antilope. Ook zijn hier een antal roofdieren zoals de leeuw, panter en gevlekte hyena. Giraffen komen alleen in het uiterste westen en in het oosten voor. Helaas zijn vele van deze diersoorten bijna uitgestorven door de vele stropersjachten.

Geschiedenis
Oorspronkelijk was Zambia een dunbevolkt gebied met een kleine jager-verzamelaarpopulatie. Veehouders en agrariërs arriveerden in het gebied vanaf de derde eeuw voor Christus. Zij waren veel meer ontwikkeld dan de oorspronkelijke bewoners van Zambia. Zij bebouwden het land, hielden vee, bewerkten metalen en maakten aardewerk. In deze periode werden er verschillende stammen gevormd. Deze stammen zijn nog altijd terug te vinden in verschillende delen van het land. In de achttiende eeuw ontstonden er ook wat meer dominante stammen. Zij namen het initiatief tot het openen van de handelsroutes met de oost- en westkust van Afrika. Er was een markt voor koper, ivoor, rinoceros hoorn en slaven. Tegenwoordig zijn er nog altijd een aantal van die dominante groepen in Zambia. Dit zijn de Chewa in het oosten, de Lozi in het zuidwesten en de Memba en Lunda in het noorden van het land.
De Portugezen waren aan het begin van de zestiende eeuw aan de macht aan de kust in het huidige Mozambique en Angola. Dit versnelde de enorme toename van de slavenhandel. De meeste slaven werden gevangen genomen in het binnenland van het zuidelijke deel van centraal Afrika, het huidige Zambia inbegrepen. Wat ook van grote invloed is geweest in de geschiedenis van Zambia was de aankomst van oorlogzuchtige Sotho en Nguni groepen uit Zuid-Afrika. Deze groepen staan nu bekend als de Kololo’s en Ngoni’s.
In 1851 kwam de bekende ontdekkingsreiziger Livingstone in het land. Hij zag de gruwelijkheden rond de slavenhandel. Hij heeft veel voor Zambia betekend. Naar hem is ook een belangrijke stad vernoemd. Na een periode van vele bestuurlijke systemen kreeg Zambia in 1964 een president. Hierna volgde een kleine economische groei. Maar dit loopt nog altijd zeer moeizaam.

Politiek en Economie
Zambia heeft een president. Sinds de nieuwe grondwet in 1996 in werking trad heeft Zambia een meerpartijenstelsel die de president het recht ontneemt om boven de wet te staan, de noodtoestand uit te roepen en een kabinet samen te stellen uit leden van buiten het parlement. De president kan slechts één keer herkozen worden en volgens de grondwet dienen beide ouders van een presidentskandidaat van Zambiaanse afkomst te zijn. Het parlement bestaat uit 150 leden. Bestuurlijk is het land ingedeeld in negen provincies.
De Zambiaanse economie was altijd sterk afhankelijk van de koperwinning, maar door de daling van de koperprijs op de wereldmarkt vanaf de jaren zeventig, bleek dat de Zambiaanse economie zeer kwetsbaar was. Midden jaren tachtig kwam Zambia tot een overeenkomst met het IMF en de Wereldbank, met als voorwaarde dat er ingrijpend bezuinigd moest worden. In 1987 werd de overeenkomst met het IMF alweer verbroken, maar in 1990 werden de onderhandelingen met het IMF en de Wereldbank weer hervat. Pas in 1991, toen president Kaunda terugtrad, ging Zambia onder leiding van de nieuwe president en oud-vakbondsleider Chiluba over tot grootscheepse privatisering van meer dan 200 staatsbedrijven. Dit liberale regime zorgde voor een structurele aanpassing van de economie, maar nauwelijks voor economische groei. Zambia kampt met enorme betalingsbalanstekorten en een hoge buitenlandse schuld.

De Mensen
Zambia heeft ruim elf miljoen inwoners. Vele Zambianen horen bij een bepaalde stam. De ‘chief’ van een stam heeft traditioneel nog veel gezag. Hoewel steeds minder duidelijk, is deze vorm van sociale organisatie vooral nog terug te vinden in de kleine dorpen. In de steden is de situatie totaal anders, daar stelt het traditionele economische, sociale en politieke leven niet veel meer voor. De rest van de bevolking behoort tot de Twa, de Aziaten en de Europeanen. De Aziaten komen oorspronkelijk vooral uit West-India en arriveerden pas na de Tweede Wereldoorlog. Een derde van de bevolking woont in het centrale hoogland en ongeveer 45% van de bevolking woont in stedelijke gebieden. Zambia wordt als een van de armste landen van Afrika ook nog geteisterd door aids. De verwachting is dat in de komende tien jaar ca. 20% van alle inwoners zal overlijden aan de gevolgen van aids.
Muziek is belangrijk in de Zambiaanse cultuur. De traditionele muziek heeft een sterk ritme en wordt meestal gespeeld op drums, fluiten en ’handpiano’s.
Handwerk is erg populair in Zambia. In dit land kom je de prachtigste manden tegen. Deze manden worden gemaakt door zowel vrouwen als mannen. Veelgebruikte materialen zijn bamboe, papyrusbladeren en sisal. Manden maken is seizoenswerk en Zambianen doen het meestal naast hun gewone werk om wat bij te verdienen.